Người dịch: Lê Thị Tuyết Lan
Dịch từ bài:  What doctors need to know about Omicron Kristina Fiore – Med page Today, November 29th 2021

Biến thể mới, B.1.1.529, Omicron lần đầu tiên được phát hiện ở Botswana vào ngày 11 tháng 11, và sau đó được xác định ở Nam Phi 3 ngày sau đó. Nó cũng được phát hiện vào ngày 13 tháng 11 tại Hồng Kông trong một công dân trở về từ Nam Phi.

Các chuyên gia sức khỏe cộng đồng và bệnh truyền nhiễm cảnh báo rằng vẫn còn phải tìm hiểu nhiều điều về biến thể SARS-CoV-2 mới, Omicron (hoặc B.1.1.529), nhưng đây là những gì chúng ta biết cho đến nay, được chia nhỏ theo các câu hỏi chính.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã cảnh báo, nó là một "biến thể đáng lo ngại" vào thứ Sáu tuần trước.

Tổng cộng 168 mẫu của biến thể từ 11 quốc gia đã được tải lên GISAID tính đến 3 giờ chiều. giờ địa phương vào thứ hai.

Omicron có khả năng lây nhiễm nhiều hơn không?

Vẫn chưa rõ liệu Omicron có khả năng lây truyền cao hơn các phiên bản trước của SARS-CoV-2 hay không, nhưng các quan chức y tế Nam Phi đã lưu ý rằng sự gia tăng nhanh chóng các trường hợp mắc bệnh ở tỉnh Gauteng là đáng lo ngại.

Trong một cuộc họp báo tuần trước, Tulio de Oliveira, Tiến sĩ, Giám đốc Trung tâm Đổi mới và Ứng phó Dịch tễ ở Nam Phi, cho biết tỷ lệ dương tính với xét nghiệm ở vùng Tshwane (thuộc tỉnh Gauteng) đã tăng từ 1% lên hơn 30%. chỉ trong 3 tuần qua, và hầu như tất cả các mẫu gần đây từ tỉnh đều là biến thể Omicron.

Các chuyên gia cảnh báo rằng mức tăng đột biến có thể là do "hiệu ứng người sáng lập", trong đó một trường hợp duy nhất ở khu vực có tỷ lệ mắc bệnh thấp chịu trách nhiệm cho hàng nghìn trường hợp ở đó. Vẫn chưa rõ liệu đó có phải là những gì đã xảy ra ở Nam Phi hay không và câu trả lời tốt hơn được mong đợi trong vài tuần tới.`

Omicron có gây ra bệnh trầm trọng hơn không?

Vẫn chưa có bằng chứng nào cho thấy Omicron gây bệnh nặng hơn, nhưng một lần nữa, các nhà nghiên cứu công bố rõ ràng hơn sau vài tuần.

Vào cuối tuần trước, đã có một số phấn khởi khi một bác sĩ Nam Phi, người đầu tiên đưa ra cảnh báo về chủng vi khuẩn mới cho biết hầu hết các trường hợp cô ấy đã điều trị là "cực kỳ nhẹ". Angelique Coetzee, MD, chủ tịch Hiệp hội Y khoa Nam Phi, nói với BBC rằng các triệu chứng là "bất thường" và khác với biến thể Delta, tập trung vào mệt mỏi và đau nhức cơ thể.

Tuy nhiên, điều này có thể ở các bệnh nhân trẻ có thể ít bị bệnh nặng do nhiễm trùng, các chuyên gia cảnh báo. Cần thu thập thêm dữ liệu trước khi đưa ra bất kỳ kết luận nào về mức độ nghiêm trọng của biến chủng Omicron.

Omicron có thể tránh miễn dịch không?

WHO cho biết họ có bằng chứng sơ bộ về việc gia tăng nguy cơ tái nhiễm với Omicron, nhưng cơ quan này chưa chia sẻ dữ liệu hỗ trợ, Jeremy Faust, MD, của Bệnh viện Brigham và phụ nữ ở Boston, cho biết trong bản tin Inside Medicine.

Khi đề cập đến khả năng miễn dịch được tiêm chủng của vaccine, Faust khẳng định: “có thể và thậm chí có khả năng, Omicron làm giảm một phần hiệu quả chống lại miễn dịch của vaccine.”

Vì nó có 32 đột biến, một số đột biến có liên quan đến khả năng tránh miễn dịch đối với các biến thể trước đó.

Tuy nhiên, Faust nói thêm rằng có thể vaccine sẽ chống lại bệnh tật nghiêm trọng khi đối mặt với biến thể mới này.

Những đột biến nào liên quan đến?

Omicron có nhiều đột biến ở vùng liên kết thụ thể (RBD) và vùng đầu cuối N (NTD) có liên quan đến khả năng kháng kháng thể trung hòa và phương pháp điều trị kháng thể đơn dòng, de Oliveira cho biết trong cuộc họp báo tại Nam Phi.

Trung tâm báo chí y tế Nam Phi dẫn lời Richard Lessells, MD, một bác sĩ bệnh truyền nhiễm tại Đại học KwaZulu-Natal ở Durban, Nam Phi, đã chỉ ra một số đột biến liên quan nhất đối với Omicron. Điều này bao gồm một nhóm các đột biến liền kề với vị trí phân cắt S1 / S2 furin, có liên quan đến việc xâm nhập tế bào hiệu quả hơn (H655Y, N679K và P681H).

 

Omicron cũng có khả năng xóa nsp6 (tương tự như bị xóa với Alpha, Beta, Gamma và Lambda) có liên quan đến việc né tránh miễn dịch. Ngoài ra, có các đột biến R203K và G204R trong protein nucleocapsid (được thấy ở Alpha, Gamma và Lambda) có liên quan đến việc tăng khả năng lây nhiễm.

Jeffrey Barrett, người đứng đầu sáng kiến gen COVID-19 tại Viện Wellcome Sanger ở Anh, đã tạo ra một mã khóa màu của 32 đột biến protein đột biến. Chín trong số đó là màu đỏ, cấp độ đáng quan tâm nhất.

Faust lưu ý rằng số lượng đột biến cao cho thấy biến thể này xuất hiện ở một bệnh nhân duy nhất mà cơ thể không thể loại bỏ nhiễm trùng.

Edward Nirenberg, một blogger COVID-19, đã cảnh báo trên Twitter: "rất khó để biết tác động của tất cả các đột biến này cùng nhau sẽ như thế nào. Các đột biến khác nhau tương tác với nhau theo những cách phức tạp."

Biến thể được phát hiện ở đâu?

Cho đến nay, 11 quốc gia đã báo cáo phát hiện Omicron với GISAID: Nam Phi (114), Botswana (19), Hà Lan (12), Úc (5), Hồng Kông Trung Quốc (5), Ý (4), Anh (4) , Canada (2), Đức (1), Bỉ (1) và Israel (1).

Các biến thể vẫn chưa được phát hiện ở Hoa Kỳ, mặc dù các chuyên gia cho rằng đó chỉ là vấn đề thời gian, vì nó có thể đã ở đây.

Trừng phạt Nam Phi?

Một số nhà nghiên cứu Nam Phi đã đưa ra lo ngại rằng họ không nên bị trừng phạt vì đã cảnh báo thế giới về sự tồn tại của biến thể này.

"Thế giới nên cung cấp hỗ trợ cho Nam Phi và Châu Phi và không phân biệt đối xử hoặc cô lập nó! Bằng cách bảo vệ và hỗ trợ nó, chúng ta sẽ bảo vệ thế giới!" de Oliveira viết trên Twitter.

Ingrid Katz, MD, Đại học Harvard, đã viết trên tweeter, "Chúng tôi biết những gì chúng tôi biết vì Nam Phi đã đầu tư vào việc giải trình tự bộ gen tiên tiến. Chúng tôi nợ họ một món nợ của lòng biết ơn - không phải sự trừng phạt."

Chính quyền Biden đã ban hành lệnh cấm đi lại đối với Nam Phi và một số quốc gia châu Phi khác vào cuối tuần trước. Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa đã kêu gọi Hoa Kỳ và các quốc gia khác, bao gồm cả Vương quốc Anh và Liên minh châu Âu, dỡ bỏ lệnh cấm đi lại đối với đất nước của ông.

Các nhà chức trách toàn cầu cũng đã lưu ý rằng sự xuất hiện của biến thể nói lên sự cấp thiết phải giúp cung cấp liều vắc-xin cho các quốc gia có nhu cầu.

Trong cuộc họp của WHO hôm thứ Hai, Richard Hatchett, MD, người đứng đầu Liên minh Đổi mới Chuẩn bị sẵn sàng Dịch bệnh (người sáng lập sáng kiến ​​chia sẻ vắc xin toàn cầu COVAX), cho biết sự xuất hiện của Omicron ", một cách chính xác, những dự đoán của các nhà khoa học đã cảnh báo rằng sự lây lan ngày càng tăng của vi rút ở những khu vực hạn chế tiếp cận với vắc xin sẽ làm tăng tốc độ tiến hóa của nó. "

Điểm mấu chốt hiện tại là gì?

Bob Wachter, MD, Đại học California San Francisco, đã tóm tắt nó một cách khéo léo trong bốn bước trên Twitter: chủng ngừa, tăng cường ", hãy chuẩn bị tinh thần để hành động thận trọng hơn nếu Omicron chứng tỏ có khả năng lây nhiễm cao hơn, miễn dịch hoặc cả hai "và" tin tức & khoa học - sẽ rõ ràng hơn nhiều sau 2-3 tuần. "

Thật vậy, CDC đã cập nhật hướng dẫn tăng cường vào thứ Hai, hiện khuyên rằng tất cả người lớn từ 18 tuổi trở lên nên tiêm nhắc lại 6 tháng sau loạt mRNA ban đầu của họ hoặc 2 tháng sau khi tiêm Johnson & Johnson.

"Sự xuất hiện gần đây của biến thể Omicron (B.1.1.529) càng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiêm chủng, thuốc tăng cường và các nỗ lực phòng ngừa cần thiết để bảo vệ chống lại COVID-19", cơ quan này cho biết trong một tuyên bố.

Báo cáo tổng kết được đăng trên tạp chí Hô Hấp Châu Âu 2020 ghi nhận rất ít bệnh nhân Hen và Bệnh phổi Tắc nghẽn Mạn tính (Chronic Obstructive Pulmonary Disease – COPD) nhập viện vì COVID-19 qua các nghiên cứu tại các quốc gia lớn như Hoa Kỳ, Italia và Trung Quốc.

Trung Quốc là nơi có bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) nhiều nhất thế giới. Trong nghiên cứu của Yang và cộng sự trên 45.000 bệnh nhân bị Covid-19, thì chưa đến 2% có bệnh nền hô hấp (tần suất COPD ở Trung Quốc là 8,6% và hen là 1,6%).

Con số 2% là tỉ lệ rất thấp, so với 16,9% bệnh nhân Covid-19 bị Tăng huyết áp  (tần suất bệnh Tăng huyết áp ở Trung Quốc là 19,3%). Với Đái tháo đường cũng vậy, tỷ lệ bệnh nhân Covid-19 có bệnh này là 8,2% (tần suất Đái tháo đường trong dân số TQ là 11,2%).

PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan – Chủ tịch Hội Hen Dị ứng Miễn dịch Lâm sàng TpHCM – Cố vấn chuyên môn của CHAC cho biết thêm “Theo ghi nhận ở bệnh nhân 50 tuổi trở lên bị nhập viện vì Covid-19, những bệnh nhân hen dùng Corticosteroid dạng hít có tỷ lệ tử vong thấp hơn những người không có bệnh lý hô hấp nền.”

Phó Giáo sư còn cho biết thêm “Corticosteroid dạng hít trong các nghiên cứu thực nghiệm cho kết quả giảm nhân rộng của virus SARS-COV-2 trong tế bào biểu mô hô hấp. Vì vậy, thuốc hít ICS điều trị Hen – COPD có thể là yếu tố bảo vệ cho người bệnh đối với COVID-19”.

Vì vậy, PGS. BS Tuyết Lan đã chủ nhiệm đề tài nghiên cứu “Đánh giá hiệu quả của Fluticasone Propionate dạng hít trong điều trị bệnh nhân Covid-19 có yếu tố nguy cơ” do Đại học Y Dược Tp.HCM phối hợp các BS phòng khám CHAC cùng thực hiện.

Đồng thời, PK CHAC tích cực áp dụng sự tiến bộ y học này trong bảo vệ người bệnh Hen suyễn trước làn sóng COVID; với những khuyến khích như sau:

-       Người bệnh Hen – COPD cần tuân thủ điều trị và hít thuốc đều đặn.

-       Cần tăng liều thuốc hít Hen suyễn (nhưng không được vượt mức tối đa cho phép) trong 2 tuần khi nhiễm Covid hoặc mắc bệnh Cảm cúm, viêm nhiễm đường hô hấp khác.

-       Khám bệnh qua điện thoại và giữ liên lạc với Bác sĩ điều trị. Vì người bệnh thường được giảm liều sau mỗi 3 – 6 tháng hoặc hướng dẫn tăng liều, xừ trí đợt cấp tại nhà, giảm nguy cơ nhập viện và từ vong.   

BS. Trần Thị Kim Thu